چین اولین شناور پشتیبان زیردریایی‌های بدون سرنشین جهان را می‌سازد | تحول در جنگ‌های زیرسطحی

تصاویر ماهواره‌ای از پروژه‌ای محرمانه در نیروی دریایی چین پرده برداشت

تصاویر ماهواره‌ای جدید نشان می‌دهد که چین در حال ساخت یک شناور پشتیبان اختصاصی برای زیردریایی‌های فوق‌العاده بزرگ بدون سرنشین (XXLUUV) است؛ پروژه‌ای که در صورت عملیاتی شدن، می‌تواند توازن قدرت در جنگ‌های زیرسطحی را دستخوش تغییر کند.

بررسی تصاویر ثبت‌شده از کشتی‌سازی هودونگ-ژونگ‌هوا در شانگهای نشان می‌دهد این شناور از طراحی کاملاً متفاوتی نسبت به شناورهای متعارف برخوردار است و تقریباً تمام ویژگی‌های آن برای حمل، پشتیبانی، پرتاب و بازیابی زیردریایی‌های بدون سرنشین غول‌پیکر بهینه شده است.

اگر این ارزیابی‌ها صحیح باشد، این پروژه نخستین شناور پشتیبان اختصاصی زیردریایی‌های بدون سرنشین در جهان خواهد بود و گامی مهم در توسعه توانمندی‌های زیرسطحی نیروی دریایی ارتش آزادی‌بخش خلق چین (PLAN) محسوب می‌شود.

چین در حال توسعه نسل جدید زیردریایی‌های فوق‌سنگین بدون سرنشین

چین تاکنون حداقل دو نمونه زیردریایی فوق‌العاده بزرگ بدون سرنشین (XXLUUV) را آزمایش کرده است. طول نمونه‌های مشاهده‌شده حدود ۳۵ متر و ۴۵ متر برآورد می‌شود؛ ابعادی که آن‌ها را در زمره بزرگ‌ترین پهپادهای زیرسطحی جهان قرار می‌دهد.

این اندازه‌ها زمانی اهمیت بیشتری پیدا می‌کنند که بدانیم این شناورها حدود شش تا هشت برابر بزرگ‌تر از زیردریایی بدون سرنشین Boeing Orca نیروی دریایی آمریکا هستند.

ساخت یک شناور پشتیبان اختصاصی نشان می‌دهد برنامه چین از مرحله تحقیقات آزمایشگاهی عبور کرده و وارد فاز توسعه عملیاتی شده است؛ مرحله‌ای که در آن سامانه‌های بدون سرنشین به بخشی از ساختار رزمی ناوگان تبدیل می‌شوند.

نقش شناور پشتیبان در افزایش برد عملیاتی

در گذشته، زیردریایی‌های بدون سرنشین معمولاً از اسکله‌ها یا تأسیسات ساحلی به آب انداخته می‌شدند؛ اما شناور جدید چین این محدودیت را برطرف می‌کند.

این شناور قادر خواهد بود:

• حمل زیردریایی‌های بدون سرنشین
• انجام تعمیرات و نگهداری در دریا
• تأمین پشتیبانی لجستیکی
• پرتاب و بازیابی شناورها
• افزایش چشمگیر برد و ماندگاری مأموریت‌ها

به این ترتیب، چین می‌تواند XXLUUVهای خود را مستقیماً در نزدیکی مناطق عملیاتی مستقر کرده و بدون نیاز به عبور از مسیرهای دریایی تحت نظارت، مأموریت‌های دوربرد را اجرا کند.

طراحی منحصربه‌فرد؛ ترکیبی از کشتی آبی-خاکی و پایگاه شناور

از نظر ظاهری، این شناور شباهت‌هایی به کشتی‌های فرود آبی-خاکی دارد؛ اما مهم‌ترین تفاوت آن وجود یک عرشه چاه (Well Deck) بسیار بزرگ در قسمت پاشنه شناور است.

بر اساس تصاویر ماهواره‌ای، در زیر این عرشه یک گهواره حمل زیردریایی قرار دارد که توسط ۱۲ جک عمودی به داخل آب پایین آورده می‌شود.

این سامانه امکان می‌دهد زیردریایی‌های عظیم بدون استفاده از جرثقیل‌های سنگین یا زیرساخت‌های بندری ویژه، به‌آسانی وارد آب شده یا مجدداً بازیابی شوند.

چنین طراحی‌ای نشان می‌دهد مهندسان چینی از ابتدا این شناور را با هدف پشتیبانی از ناوگان زیردریایی‌های خودمختار طراحی کرده‌اند.

مأموریت‌های احتمالی زیردریایی‌های بدون سرنشین چین

کارشناسان معتقدند مهم‌ترین مأموریت این شناورها اطلاعات، مراقبت و شناسایی (ISR) خواهد بود.

از جمله مأموریت‌های احتمالی می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• پایش مستمر خطوط کشتیرانی
• جمع‌آوری اطلاعات صوتی زیرآب
• رهگیری زیردریایی‌ها و شناورهای رزمی
• مراقبت از تنگه‌ها و مسیرهای راهبردی
• شناسایی اهداف دریایی در مأموریت‌های طولانی‌مدت

در کنار مأموریت‌های اطلاعاتی، این زیردریایی‌ها می‌توانند برای حمل تجهیزات رزمی نیز توسعه پیدا کنند. هرچند تاکنون هیچ سند رسمی درباره تسلیحات در نظر گرفته‌شده برای XXLUUVهای چین منتشر نشده است، اما فضای داخلی بزرگ آن‌ها امکان حمل تجهیزاتی مانند مین دریایی، اژدر و سایر سامانه‌های رزمی زیرسطحی را فراهم می‌کند.

زیردریایی تهاجمی هسته‌ای نسل بعدی چین که نامی برای آن انتخاب نشده، در کارخانه کشتی‌سازی جیانگنان

آینده جنگ‌های زیرسطحی در حال تغییر است

ساخت نخستین شناور پشتیبان اختصاصی برای زیردریایی‌های فوق‌العاده بزرگ بدون سرنشین، تنها یک پروژه مهندسی دریایی نیست؛ بلکه نشانه‌ای از تغییر دکترین دریایی چین محسوب می‌شود.

ترکیب شناورهای پشتیبان، زیردریایی‌های خودمختار و سامانه‌های هوش مصنوعی می‌تواند در سال‌های آینده مفهوم عملیات زیرسطحی را متحول کند و نقش زیردریایی‌های سرنشین‌دار را در برخی مأموریت‌ها کاهش دهد.

در صورت ادامه این روند، چین ممکن است به نخستین کشوری تبدیل شود که ناوگانی عملیاتی از زیردریایی‌های فوق‌سنگین بدون سرنشین را همراه با شناورهای پشتیبان اختصاصی در اختیار دارد؛ قابلیتی که می‌تواند بر موازنه قدرت دریایی در منطقه هند-آرام و حتی در سطح جهانی تأثیر قابل توجهی بگذارد.

جمع‌بندی:

پروژه جدید چین نشان‌دهنده گذار از آزمایش‌های فناورانه به توسعه یک سامانه عملیاتی کامل در حوزه زیردریایی‌های بدون سرنشین است. اگر این برنامه مطابق پیش‌بینی‌ها پیش برود، نیروی دریایی چین یکی از پیشرفته‌ترین زیرساخت‌های عملیات خودمختار زیرسطحی جهان را در اختیار خواهد داشت.

منصور فیاضی

محقق و پژوهشگر
کارشناس ارشد مهندسی مواد و متالورژی