کشتی بدون سرنشین رزمی جدید JARI‑USV‑A Orca (که احتمالاً با نام “ببر قاتل” نیز شناخته میشود) یک شناور رزمی سطحی بدون سرنشین بزرگ است که در چین توسعه یافته است. این طرح دارای بدنه سهتنه (تریماران) با ظاهری آیندهنگر، یک سامانه پرتاب عمودی (VLS) برای موشکها و یک سکوی فرود بالگردهای بدون سرنشین (UAV) در عرشه پشتی است. مهمتر از همه، این شناور به یک دکل یکپارچه با چندین آرایه راداری مجهز است که آن را از شناورهای رزمی بدون سرنشین سادهتر که در سایر کشورها توسعه مییابند متمایز میکند.
این شناور از نظر اندازه نیز چشمگیر است؛ بهعنوان بزرگترین شناور رزمی بدون سرنشین عملیاتی در ناوگان هر نیروی دریایی شناخته میشود. این کشتی بهمراتب بزرگتر از شناورهای بدون سرنشین Sea Hunter و Sea Hawk نیروی دریایی ایالات متحده است که در رده شناورهای سطحی بدون سرنشین متوسط قرار میگیرند. وزن جابهجایی (تناژ) آن با ۴۲۰ تُن تقریباً سه برابر آنهاست (در برابر ۱۴۵ تُن)، در حالیکه طول آن ۵۸ تا ۶۰ متر (۱۹۰ تا ۱۹۷ فوت) در مقابل ۴۰ متر (۱۳۱ فوت) است. عرض آن نیز ۲۳ متر (۷۴ فوت) در برابر ۱۴ متر (۴۶ فوت) است. شناورهای آزمایشی بدون سرنشین نیروی دریایی آمریکا در قالب پروژه Ghost Fleet Overlord از نظر طول تقریباً هماندازهاند، اما بهدلیل تکبدنه بودن، وزن جابهجایی بیشتری در حدود ۶۷۳ تُن دارند. با این حال، این شناورها همانند JARI‑USV‑A بهطور واضح بهعنوان شناور رزمی طبقهبندی نمیشوند.
«ماکتهای مربوط به طراحی JARI طی چند سال گذشته توسط شرکت دولتی کشتیسازی چین (CSSC) تبلیغ شده و به نمایش درآمده و از جمله در نمایشگاه NAVDEX 2023 در ابوظبی ارائه شدهاند. اگر به عقبتر برگردیم، در دسامبر ۲۰۲۲ گزارش شد که چین ساختِ «پیشرفتهترین کشتی بزرگ بدون سرنشین خود» را آغاز کرده. این شناور که توسط مؤسسه پژوهشی شماره ۷۱۶ وابسته به CSSC توسعه یافته، از نظر طراحی و مشخصات، بهطور کلی با JARI‑USV‑A مطابقت دارد.
شناور واقعی در اواخر اکتبر در آبهای حوضه کشتیسازی Guangzhou Shipyard International (GSI) در جزیره لانگشو توسط تام شوگارت مشاهده شد. محل مشاهده با گزارش دسامبر ۲۰۲۲ همخوانی دارد. از آن زمان تاکنون، عکسها و ویدئوهای متعددی از این شناور منتشر شده که نشان میدهد این پروژه بهشکل آشکار وارد عرصه عمومی شده است.»
تسلیحات این شناور هنوز بهطور قطعی مشخص نشده، اما به نظر میرسد شامل موشکهایی درون سامانه پرتاب عمودی (VLS) و لولههای اژدر در پرتابگرهای مایل باشد. بر اساس ماکتهای نمایشگاهی، این احتمال نیز وجود دارد که یک ایستگاه جنگافزار کنترل از راه دور (RWS) جمعشونده در عرشه جلویی تعبیه شده باشد.
یک پل فرماندهی کوچک برای انجام عملیات با خدمه روی شناور وجود دارد. این موضوع در مورد سایر شناورهای بدون سرنشین بزرگ نیز رایج است و کاربری آن را بهویژه در بندرها یا هنگام عبور از آبراهها و رودخانههای شلوغ بسیار سادهتر میکند. در چنین شرایطی استفاده از خدمه انسانی سادهتر از طراحی، ساخت و آزمودن سامانههای خودکار برای این بخش از مأموریت است و به احتمال زیاد ملاحظات حقوقی و مقرراتی نیز وجود دارد که در برخی زمانها حضور خدمه انسانی را ترجیحدادنی میکند.
مشخصات
جابهجایی (تناژ): ۴۲۰ تُن.
طول: ۵۸ متر.
عرض کلی (Beam overall): ۲۳ متر.
آبخور: ۲ متر.
حداکثر سرعت: ۴۰ گره دریایی.
برد: ۴۰۰۰ مایل دریایی.
پیشرانش: دیزل–الکتریک دوحالته (dual‑mode diesel‑electric).
تسلیحات و سامانهها
تسلیحات: سامانه پرتاب عمودی با ۴ تا ۱۲ سلول، ۲ لوله اژدر سبک، ۱ ایستگاه جنگافزار کنترل از راه دور؛ همچنین در برخی ارائهها با موشکهای پدافند هوایی HQ‑10 نشان داده.
سایر سامانهها: رادار آرایه فازی فعال (AESA)، سکوی فرود برای پهپادهای عمودپرواز (VTOL UAV) مانند WZ‑5B، و پیشبینی فضا برای بهکارگیری زیردریاییهای بدون سرنشین (AUV).
این بخش از متن، روی اهمیت و جایگاه JARI‑USV‑A در روند توسعه شناورهای بدون سرنشین چین تأکید میکند و آن را فراتر از یک نسخه بزرگشدهی JARI قبلی معرفی میکند.
شرکت CSSC پیشتر نمونه بسیار کوچکتر JARI USV را ساخته و آزمایش کرده. هرچند این دو در برخی جنبهها با هم مشابهاند، اما JARI‑USV‑A فقط یک نسخه مقیاسگرفتهی JARI نیست و از نظر اندازه، مأموریت و سطح توان رزمی، جهشی کیفی محسوب میشود. بهطور جداگانه، CSSC طرح «Thunderer A2000» را نیز رونمایی کرده که از نظر کلیات طراحی و نقش عملیاتی، شباهت زیادی به JARI‑USV‑A دارد و نشان میدهد این خانواده شناورها در حال تبدیل شدن به یک رده مهم در دکترین دریایی چین هستند.
یکی دیگر از سازندگان کشتی در چین نیز یک شناور بدون سرنشین سطحی طراحی کرده که در فرم کلی بدنه، کموبیش شبیه شناور آمریکایی Sea Hunter است و نشاندهنده گرایش صنعت کشتیسازی چین برای پوشش طیف متنوعی از پلتفرمهای بدون سرنشین است. افزون بر اینها، شمار زیادی شناور بدون سرنشین دیگر در چین در حال آزمایش هستند که اطلاعات عمومی کمی درباره آنها وجود دارد و این موضوع بیانگر گستردگی و شتاب بالای برنامههای محرمانه چین در حوزه شناورهای رزمی بدون سرنشین است.»
این روند نشاندهنده افزایش تمایل کشتیسازیهای چینی به آزمایش و نوآوری است. هرچند این شناور با برخی روندهای رایج در طراحی شناورهای رزمی همخوانی دارد، اما بدون تردید با یک طرح کاملاً اصیل روبهرو هستیم و چین نخستین کشوری است که یک شناور رزمی بدون سرنشین نسبتاً بزرگ را میسازد. از نگاه نویسنده، شاید آرایه راداری ظاهراً پیشرفته مهمترین ویژگی این شناور باشد؛ جزئیات دقیق این سامانه روشن نیست، اما گزارشها و شایعات مداوم حاکی از آناند که خانواده JARI از رادارهای آرایه فازی فعال (AESA) بهره میبرد، موضوعی که با توجه به اطلاعات موجود چندان دور از ذهن نیست. اینکه دادههای این رادار دقیقاً چگونه روی خود شناور پردازش میشود و چگونه وارد شبکه فرماندهی و کنترل گستردهتر میگردد مشخص نیست، اما چنین رویکردی در مسیر طبیعی تحول فناوری دریایی قرار دارد و چین (با در نظر گرفتن برنامههای آزمایشی نیروی دریایی آمریکا) در این حوزه نقشی پیشرو به خود گرفته.
منابع:
مطالعه بیشتر در مورد تسلیحات چینی:
اژدرهای نامرئی چین: کالبدشکافی زیردریاییهای بدون سرنشین HSU-100 و AJX-002
محقق و پژوهشگر
کارشناس ارشد مهندسی مواد و متالورژی
اعتراف پنتاگون: ناوهای کلاس فورد در تیررس موشکهای ضد کشتی چینی افشای اطلاعات جدید پنتاگون در مورد استراتژی ارتش آزادیبخش خلق چین، توجه تحلیلگران نظامی را به خود جلب کرده است. گزارش لو رفتهای تحت عنوان «Overmatch» که بر اساس شبیهسازی سناریوهای متعدد درگیری تهیه شده، به نتیجهای تکاندهنده رسیده است: نیروهای چینی میتوانند در […]
کشتیهای خودران؛ تحول بزرگ در ناوبری دریایی در سالهای اخیر، صنعت دریایی جهان با سرعت به سمت استفاده از کشتیهای خودران و ناوبری هوشمند در حال حرکت است. یکی از برجستهترین نمونههای این تحول، پروژه فالکو است که توانست استانداردهای فناوری دریایی را جابهجا کند و الگویی عملی برای نوآوری باشد. مأموریت تاریخی فالکو در […]
مقدمه استارتاپهای مدیریت آب در جهانی که بحران آب و خشکسالی هر روز بیشتر از گذشته به یک چالش بزرگ تبدیل میشود، نقش حیاتی در بهبود بهرهوری منابع آب و مقابله با خشکسالی دارند. استارتاپهای مدیریت آب و خشکسالی با استفاده از فناوریهای نوین و راهکارهای خلاقانه، به دنبال یافتن راهحلهای پایدار برای حفظ منابع […]
استارتاپها بهعنوان کسبوکارهای نوپا با طرحهای نوآورانه و خلاقانه، بهشدت در دنیای کسبوکار اهمیت پیدا کردهاند. در این میان، استارتاپ ویکند بهعنوان یک مفهوم جدید و جذاب به چشم میآید. این مقاله به بررسی چیستی استارتاپ ویکند به عنوان یک استارتاپ ایونت و نکات کلیدی برای راهاندازی و موفقیت آن میپردازد. استارتاپ ویکند چیست؟ استارتاپ […]