در رژه نظامی ۳ سپتامبر ۲۰۲۵، چین برای اولین بار از دو زیردریایی بدون سرنشین (UUV) خود با نامهای AJX-002 و HSU-100 رونمایی کرد. شاید این نمایش یک قدرتنمایی پر سر و صدا نبود، اما بیتردید سرآغاز فصلی جدید در تاریخ جنگهای خاموش زیرسطحی بود. این دو غولپیکر بدون سرنشین با قابلیتهایی چون نویز کم، ماندگاری بالا و هزینه تولید پایین، نشاندهنده جهش نیروهای زیرسطحی چین از شناسایی تکمنظوره به یک قابلیت تهاجمی-شناسایی توزیعشده و شبکهمحور هستند.
این زیردریاییها با الهام از دکترین “حمله سیستم-به-سیستم”، میتوانند با زیردریاییهای سرنشیندار، کشتیهای سطحی و سایر سیستمهای بدون سرنشین یک شبکه رزمی یکپارچه تشکیل دهند و استراتژی “ضد دسترسی/منع منطقهای” (A2/AD) چین را در آبهایی مانند دریای چین جنوبی و تنگه تایوان تقویت کنند.
این زیردریایی جدید با طولی حدود ۲۰ متر و قطر ۱.۴ متر، وزنی بین ۳۰ تا ۴۰ تن دارد. طراحی ماژولار آن امکان جداسازی قطعات و حملونقل آسان از طریق کامیون، قطار و کشتی را فراهم میکند که به آن یک مانورپذیری استراتژیک فوقالعاده میبخشد. AJX-002 با بدنهای شبیه به اژدر و سیستم پیشرانه پمپ-جت (Pump-jet)، مقاومت آب را به حداقل رسانده و به سرعت و استقامت بالایی دست یافته است. وظیفه اصلی آن، شناسایی سریع آبهای تحت کنترل دشمن و نظارت مداوم بر آبراههای کلیدی است.
HSU-100 نسل جدید زیردریاییهای بدون سرنشین بزرگ و چندمنظوره چین است که برای ماموریتهای متنوعی از جمله جنگ ضد زیردریایی (ASW)، مینیابی، حمله مخفیانه و سنجش تخصصی در اعماق زیاد طراحی شده است. این زیردریایی با طولی مشابه AJX-002 اما قطری بسیار بزرگتر (حدود ۲.۵ متر) و وزنی نزدیک به ۸۰ تن، نسخه پیشرفتهتر و عمیقنوردترِ زیردریایی HSU-001 (رونمایی شده در سال ۲۰۱۹) محسوب میشود.
برخلاف مدل HSU-001 که برای مانورهای دقیق در سرعت پایین بهینه شده بود، هر دو مدل جدید از طراحی پیشرانه تک-پمپ با سرعت بالا و نویز کم بهره میبرند.
برای آگاهی از محیط اطراف، هر دو زیردریایی به سونار آرایه کششی (Towed Array Sonar) به طول ۱۵۰ متر مجهز شدهاند. این سونارها مانند یک “گوش” بسیار حساس عمل کرده و میتوانند دور از نویز خود زیردریایی، صداهای دشمن را شنود کنند.
علاوه بر این، مدل پیشرفتهتر HSU-100 دارای سونار آرایه جانبی (Side Array Sonar) به ابعاد ۱۰ در ۰.۴ متر است. این سونار قدرتمند میتواند طیف فرکانس پایین (۲۰۰-۸۰۰ هرتز) زیردریاییهای ساکت دشمن را از فاصله تخمینی بیش از ۶۰ کیلومتر شناسایی کند.
یکی از فناوریهای منحصربهفرد چینی که احتمالاً در این زیردریاییها به کار رفته، مغناطیسسنج کوانتومی ابررسانا (SQUID) است. این سیستم با حساسیتی هزاران برابر بیشتر از آشکارسازهای ناهنجاری مغناطیسی سنتی، میتواند میدان مغناطیسی ضعیف یک زیردریایی را از دهها کیلومتر دورتر تشخیص دهد، بدون آنکه تحت تأثیر نویز اقیانوس قرار گیرد.
تصور کنید زیردریایی هستهای کلاس Seawolf آمریکا، یکی از ساکتترین و پیشرفتهترین زیردریاییهای جهان، در دریای چین جنوبی در حال عملیات است. شناسایی چنین هدفی یک چالش بزرگ محسوب میشود. استراتژی چین در این سناریو چگونه خواهد بود؟
این دقیقاً همان سناریویی است که گمان میرود برای زیردریایی USS Connecticut در اکتبر ۲۰۲۱ در دریای چین جنوبی رخ داد.
رونمایی از AJX-002 و HSU-100 یک جهش از استراتژی “گرگ تنها” به “گله گرگها” را نشان میدهد. این زیردریاییهای بدون سرنشین با قابلیت عملیات گروهی (Swarm Operation)، پنهانکاری بالا و توانایی استقرار طولانیمدت، در حال تبدیل شدن به ستون فقرات سیستم “منع منطقهای” چین هستند. با پیشرفت فناوریهایی مانند انرژی هستهای میکرو و ارتباطات کوانتومی، این ناوگان خاموش به مرگبارترین “خط کشتار” زیرسطحی در پنج سال آینده تبدیل خواهد شد و معادلات قدرت در زیر اقیانوسها را برای همیشه تغییر خواهد داد.
محقق و پژوهشگر
کارشناس ارشد مهندسی مواد و متالورژی
برقسازی دریاها: ژنراتور با شفت آهنربای دائم در شرایطی که فشارهای مقرراتی بهطور مداوم افزایش مییابند و قیمت سوخت روندی صعودی دارد، مالکان و بهرهبرداران کشتی باید هرچه سریعتر خود را با الزامات جدید تطبیق دهند. در غیر این صورت، خطر عقبماندن از رقابت در صنعت حملونقل دریایی بهطور جدی آنها را تهدید میکند. امروزه […]
شواهد ماهوارهای: پیشرانه هستهای در کارخانه کشتیسازی دالیان به دنبال انتشار تصاویری در ماه اکتبر که پیشرفت ساخت یک سوپرکریر (Supercarrier) جدید چینی را تایید میکرد، اندیشکده ژاپنی «مؤسسه ملی تحقیقات سیاست پایه» (NIPPR) ارزیابی جدیدی از تصاویر ماهوارهای کارخانه کشتیسازی دالیان ارائه کرده است. تصاویر جدید در ماه نوامبر، نصب یک سازه مهار رآکتور […]
ظهور، سقوط و تولد دوباره: چرا «هوش مصنوعی نمادین» دوباره جذاب شده است؟ در دنیای امروز وقتی صحبت از هوش مصنوعی میشود، ذهن اکثر ما به سمت «یادگیری عمیق» (Deep Learning) و مدلهای زبانی بزرگ مثل GPT میرود. اما قبل از اینکه شبکههای عصبی دنیا را تسخیر کنند، پادشاه دیگری بر دنیای AI حکومت میکرد: […]
به دنیای شگفتانگیز محاسبات کوانتومی و واحد بنیادی آن یعنی «کیوبیت» خوش آمدید. در این مقاله، با مفاهیم کلیدی و اصطلاحات پایهای مرتبط با کیوبیت و کامپیوترهای کوانتومی آشنا میشوید؛ حوزهای انقلابی که میتواند دنیای کشف دارو، طراحی مواد پیشرفته و هوش مصنوعی را دگرگون کند. ۱. کیوبیت: واحد اصلی اطلاعات کوانتومی هر سیستم محاسباتی […]